Συγκοπτικά επεισόδια καρδιαγγειακής αιτιολογίας

Γιώργος Κολιός
Καρδιολόγος

Συγκοπτικό επεισόδιο 

Οι ασθενείς με συγκοπή αποτελούν το 2% των επισκέψεων στα τμήματα έκτακτων περιστατικών. Η ετήσια επίπτωση συγκοπτικών επεισοδίων στα ηλικιωμένα άτομα είναι 6%, ενώ τα νεαρά άτομα αναφέρουν συγκοπτητικά επεισόδια σε ποσοστό έως και 40%. Συγκοπή ορίζεται η αιφνίδια παροδική απώλεια της συνείδησης και του ορθοστατικού τόνου, με αυτόματη ανάνηψη. Η απώλεια συνείδησης οφείλεται σε μείωση της ροής αίματος στο δικτυωτό σχηματισμό του εγκεφάλου, που βρίσκεται στο στέλεχος του εγκεφάλου.

Οι καρδιαγγειακές αιτίες της συγκοπής είναι:

  • Καρδιακά αίτια
  • Στένωση αορτής
  • Διαχωρισμός αορτής
  • Κολπικό μύξωμα
  • Καρδιακός επιπωματισμός
  • Υπερτροφική αποφρακτική καρδιοπάθεια
  • Στένωση μιτροειδούς
  • Ισχαιμία και έμφραγμα μυοκαρδίου
  • Πνευμονική εμβολή
  • Πνευμονική υπέρταση
  • Αρρυθμίες
  • Βραδυαρρυθμίες
  • Δυσλειτουργία φλεβοκόμβου
  • Κολποκοιλιακός αποκλεισμός
  • Ταχυαρρυθμίες
  • Κοιλιακές αρρυθμίες
  • Αγγειακά αίτια
  • Σύνδρομο υποκλοπής υποκλειδίου
  • Ορθοστατική υπόταση (ιδιοπαθής, οφειλόμενης σε υποογκαιμία – φάρμακα – ανεπάρκεια τουαυτόνομου νευρικού συστήματος)
  • Υπερευαισθησία καρωτιδικού κόλπου
  • Γλωσσοφαρυγγική συγκοπή
  • Περιστασιακή συγκοπή (λόγω βήχα, κατάποσης, διούρησης)
  • Αγγειοπαρασυμπαθητική συγκοπή (οφείλεται σε υπόταση με ή χωρίς βραδυκαρδία και
    συνήθη αίτια εκδήλωσης είναι η θέα αίματος, έντονο άλγος, ζεστό περιβάλλον, στρεσσογόνες καταστάσεις)

Διαγνωστικές εξετάσεις

Το ιστορικό και η κλινική εξέταση είναι οι πιο σημαντικές παράμετροι της αξιολόγησης ενός ασθενούς με συγκοπή. Η συγκοπή σε όρθια θέση θα μας οδηγήσει στη διάγνωση της ορθοστατικής υπότασης, η μετά από έντονο άλγος, δυσάρεστο θέαμα, προς αγγειοπαρασυμπαθητικής αιτιολογίας συγκοπή. Η συγκοπή μετά από αλλαγή θέσης στη διάγνωση του κολπικού μυξώματος, η μετά από άσκηση συγκοπή στη διάγνωση οργανικής καρδιοπάθειας (στένωση αορτής, στένωση μιτροειδούς, υπερτροφική απόφρακτική μυοκαρδιοπάθεια) και η μετά από άσκηση του βραχίονος σε σύνδρομο υποκλοπής υποκλειδίου αρτηρίας.
Από τα αίτια των συγκοπτικών επεισοδίων σε μια μελέτη, διαπιστώθηκε ότι το 58% των επεισοδίων ήταν αγγειακής αιτιολογίας και το 23% καρδιακής. Ο συνήθης εργαστηριακός έλεγχος περιλαμβάνει:

  • Αιματολογικές εξετάσεις (αιματοκρίτης, σάκχαρο, ηλεκτρολύτες).
  • ΗΚΓ, το οποίο πρέπει να γίνεται το συντομότερο δυνατό και θέτει τη διάγνωση στο 5% των συγκοπτικών επεισοδίων. Το ηλεκτροκαρδιογράφημα μπορεί να αποκαλύψει επιμήκυνση QT (σύνδρομο μακρού QT), βράχυνση PQ ή κύμα Δ (σύνδρομο W-P-W), σύνδρομο Brugada, στοιχεία οξείας ισχαιμίας, κολποκοιλιακού αποκλεισμού και άλλου διαφόρου είδους αρρυθμίες.
  • Holter ρυθμού. Είναι σημαντική εξέταση και θα αποκαλύψει ποικίλου είδους καρδιακές αρρυθμίες. Πιο εξελιγμένες συσκευές είναι οι εμφυτευόμενοι καταγραφείς, που συνιστούν μικρές συσκευές που τοποθετούνται στον ασθενή, με διάρκεια ζωής 1 με 2 έτη.
  • Υπέρηχο καρδιάς. Θέτει τη διάγνωση των οργανικών καρδιοπαθειών που αποτελούν αίτια συγκοπτικών επεισοδίων.
  • Δοκιμασία κόπωσης. Θα τεκμηριώσει πιθανή στεφανιαία νόσο.
  • Δοκιμασία ανάκλισης (tilt – table), μάλαξη καρωτιδικού κόλπου (αγγειοπαρασυμπαθητική συγκοπή).
  • Ο καρδιακός καθετηριασμός και η ηλεκτροφυσιολογική μελέτη είναι πιο εξειδικευμένες εξετάσεις, που γίνονται εφόσον από τις προαναφερθείσες προκύψουν στοιχεία και ενδείξεις, για να προχωρήσουμε σε αυτές.

Βιβλιογραφία

  1. Brignοle M., Alboni P., Benditt D. et al. “Task force on Syncope European Society of Cardiology Guideline on management” (diagnosis and treatment), Heart J 22:1256, 2001.
  2. Alboni P., Brignole M., Menozzi C. et al. “Diagnostic value of History in patients with syncope with or without heart disease”, Am Coll Cardiology 37:1921, 2000.
  3. Braunwald Cardiology text book 4. Close J., Ellis M., Hooper R., et al. “Prevention of falls in the elderly trial, a randomized control trial”, Lancet 353:93, 1994.