Μεταβολές στο καρδιαγγειακό σύστημα επί φυσιολογικής κύησης. Καρδιακά συμπτώματα και κλινικά ευρήματα

Γ. Κολιός
Καρδιολόγος

Πολλές φορές έγκυες γυναίκες καλούν γιατρό για ποικιλία ενοχλημάτων. Ευτυχώς, τις περισσότερες φορές η αιτία είναι προφανής και αθώα. Όμως, είναι μια ομάδα ευαίσθητων ασθενών και το κάθε τι που συμβαίνει φοβίζει αυτές, το οικογενειακό τους περιβάλλον και το θεράποντα ιατρό. Θα επιδιώξουμε να κατανοήσουμε τις σημαντικές μεταβολές που επιφέρει η κύηση στο καρδιαγγειακό σύστημα και τα αναμενόμενα συμπτώματα-ευρήματα που ανησυχούν τον θεράποντα ιατρό.

  1. O όγκος αίματος αυξάνεται από την 6η εβδομάδα μέχρι το μέσο της κύησης με γρήγορο ρυθμό και μετά με μικρότερο ρυθμό. Κατά μέσο όρο φθάνει η αύξηση το 50% και σχετίζεται με το βάρος του εμβρύου, τη μάζα του πλακούντα και το βάρος της γυναίκας.
  2. Η καρδιακή παροχή αυξάνει κατά 30-50% από την 5η εβδομάδα κύησης και φθάνει το μέγιστο στο μέσο μεταξύ δεύτερου και τρίτου τριμήνου. Οφείλεται στην αύξηση του όγκου παλμού στα αρχικά στάδια της κίνησης και στην αύξηση της καρδιακής συχνότητας στο τρίτο τρίμηνο.
  3. Η αρτηριακή πίεση και η περιφερική αντίσταση. Η αρτηριακή πίεση ελαττώνεται κατά τη διάρκεια της κύησης και φθάνει στην ελάχιστη (κυρίως η διαστολική) στο μέσο της κύησης. Η πτώση οφείλεται στις ορμόνες της κύστης, την αύξηση των προσταγλαδινών στο νατριοουρητηρικό πεπτίδιο και στη χαμηλής αντίστασης κυκλοφορία που συμβαίνει στην έγκυο μήτρα.

Συνήθη καρδιακά συμπτώματα στην κύηση

  • Ελαττωμένη ανοχή στην κόπωση.
  • Εύκολη κόπωση - δύσπνοια, ορθόπνοια.
  • Ζάλη, συγκοπτικά επεισόδια που οφείλονται κυρίως στο μητροκοιλιακό σύνδρομο (πτώση πίεσης και καρδιακής συχνότητας από απόφραξη της κάτω κοίλης φλέβας από πίεση της μήτρας σε ύπτια θέση).
  • Τα φυσιολογικά κλινικά ευρήματα που μπορούν να εμφανιστούν κατά τη διάρκεια της κύησης είναι:
  • Υπέρπνοια.
  • Περιφερικά οιδήματα.
  • Διάταση σφαγίτιδων.
  • Τριχοειδικός σφυγμός.
  • Απότομη, διάχυτη ώση της αριστεράς κοιλίας και μετατόπιση αυτής.
  • Έντονος Β’ τόνος και σταθερά διχασμός Β’ τόνου.
  • Μεσοσυστολικό φύσημα, εξώθηση στο κατώτερο αριστερό χείλος του στέρνου και στην εστία ακρόασης της πνευμονικής.
  • Συνεχή φυσήματα (τραχηλικός φλεβικός βόμβος, μαστικό φύσημα).
  • Διαστολικό φύσημα (σπάνιο).

Τα αναφερόμενα ευρήματα οφείλονται στον αυξημένο όγκο παλμού και την καρδιακή παροχή. Παρόλα αυτά όμως, πρέπει να γίνεται διαφορική διάγνωση με συνήθεις παθολογικές καταστάσεις που παρουσιάζουν αντίστοιχα ευρήματα όπως:

  • Καρδιακή ανεπάρκεια - ανεπάρκεια αορτής και μιτροειδούς (οιδήματα - δύσπνοια – μετατόπιση ώσης, έντονοι παλμοί).
  • Μεσοκολπική επικοινωνία: (διχασμός Β’ τόνου).
  • Πνευμονική Υπέρταση: έντονος Β’ τόνος.
  • Στένωση αορτής - πνευμονική - μεσοκολπική – μεσοκοιλιακή επικοινωνία (συστολικά φυσήματα).

Το ΗΚΓγράφημα και το τρίπλεξ καρδιάς δίνουν τη λύση στις ανωτέρω παθολογικές καταστάσεις εύκολα και ασφαλέστατα.

Συμπερασματικά, η κύηση είναι μια φυσιολογική κατάσταση που σπάνια θα δημιουργήσει πρόβλημα. Παρόλα αυτά, ο γιατρός πρέπει να είναι γνώστης των πραγμάτων, ώστε να καθησυχάζει την ασθενή αφ’ ενός και αφ’ ετέρου να αναγνωρίζει τις παθολογικές καταστάσεις ώστε να αντιμετωπισθούν κατάλληλα.

Βιβλιογραφία

  1. El Kayon U., and Gleichor W. Hemodynamics and cardiac function during normal pregnancy. 2 end ed New York Alan R. Liss Inc. 1990 p15.
  2. Long L, D. Material blood volume and cardiac output during pregnancy. Am. J. Physical 245:R 720 1983.
  3. Robson SC, Hunlet S, Boys RJ. Serial study as factors influencing changes in cardiac output during human pregnancy. Pmg J Physical 256; H 1060 1989.
  4. El Kayon U, and Glpicher N. The evaluation of the cardiac patient. Apple on and Lange 1992 p:759.
  5. Zelgis SM. Dyspnea during pregnancy. Distinguishing cardio from pulmonary causes. Clin Chest Med 13:567 1992.