Αυτόματο πνευμομεσοθωράκιο

Λάμπρος Νικολιδάκης, Παθολόγος
Γιώργος Θεοχάρης, Παθολόγος

Ασθενής 23 ετών, Αμερικανός κατά τη διάρκεια της πτήσης από την Καλιφόρνια στην Αθήνα εμφάνισε έντονο βήχα και στη συνέχεια οξύ πόνο στον λαιμό και στον θώρακα. Μερικές ώρες αργότερα εξετάσθηκε από ιατρό στο ξενοδοχείο του. Από το ιστορικό του δεν ανευρέθη τίποτε το αξιοσημείωτο και δεν ανέφερε πρόσφατο τραυματισμό.

Στην κλινική εξέταση τα ζωτικά του ήταν φυσιολογικά, ο κορεσμός της αιμοσφαιρίνης οξυγόνου SaO2 ήταν 98% και ανευρίσκετο κριγμός στην προκάρδια περιοχή. Ο ασθενής παραπέμφθηκε σε ιδιωτική κλινική.

Η ακτινογραφία θώρακος ήταν συμβατή με πνευμομεσοθωράκιο και η διάγνωση επιβεβαιώθηκε με αξονική τομογραφία θώρακος. Ο ασθενής έλαβε θεραπεία με παυσίπονα, οξυγόνο και αντιβίωση.

Τέσσερις ημέρες μετά η κλινική του εικόνα βελτιώθηκε και η ακτινογραφία θώρακος έδειξε σαφή βελτίωση της ακτινολογικής εικόνας. Ο ασθενής εξήλθε του νοσοκομείου και 15 ημέρες μετά ταξίδεψε πίσω στη χώρα του.

Πνευμομεσοθωράκιο

Το πνευμομεσοθωράκιο χαρακτηρίζεται από την παρουσία αέρα στο μεσοθωράκιο. Περιγράφηκε αρχικά από τον Luennec το 1819. Το αυτόματο μεσοπνευμοθωράκιο (Α.Μ.Π.Θ.) αναφέρθηκε από τον Hamman το 1939. Ως αυτόματο πνευμομεσοθωράκιο ορίζεται κάθε περίπτωση πνευμομεσοθωρακίου που δεν σχετίζεται με θωρακικό τραύμα, νόσους του αναπνευστικού, ενδοβρογχικές ή οισοφαγικές διαγνωστικές επεμβάσεις, μηχανική αναπνοή ή θωρακικοχειρουργικές επεμβάσεις.

Ο παθοφυσιολογικός μηχανισμός του πνευμομεσοθωρακίου περιλαμβάνει:

  1. ρήξη κυψελίδων,
  2. προώθηση του αέρα κατά μήκος του συνδετικού ιστού των βρόγχων-αγγείων,
  3. παρουσία ελεύθερου αέρα στο μεσοθωράκιο (Macklin effect).

Η επίπτωση του πνευμομεσοθωρακίου είναι μεγαλύτερη μεταξύ 20 και 40 ετών. Αυτό οφείλεται σε δραστηριότητες που αυξάνουν τις πνευμονικές (κυψελιδικές) πιέσεις όπως:

  • έντονος βήχας, κλάμα, κραυγές αυξάνουν την πνευμονική πίεση
  • έμετοι, δυσκοιλιότητα, χωρισμός Velsara μπορούν να αυξήσουν την κυψελιδική πίεση
  • η έντονη αθλητική δραστηριότητα, οι καταδύσεις, τα αεροπορικά ταξίδια, το παίξιμο
  • πνευστών οργάνων μπορούν να προκαλέσουν πνευμομεσοθωράκιο.

Η σπιρομέτρηση επιπλέχθηκε από Α.Π.Μ.Θ. σε 3 περιπτώσεις. Κλινικά ανευρίσκεται οπισθοστερνικό άλγος που επιδεινώνεται κατά την εισπνοή. Ο πόνος μπορεί να αντανακλά στους ώμους ή στη ράχη. Πονόλαιμος μπορεί να συνοδεύει το οπισθοστερνικό άλγος. Η παρουσία δύσπνοιας, πυρετού, δυσφωνίας συχνά σηματοδοτεί την ύπαρξη επιπλεγμένου Α.Π.Μ.Θ. και χρήζει περαιτέρω διερεύνησης. Η διάγνωση γίνεται με την ακτινογραφία θώρακος και σε αμφιβολία με την αξονική τομογραφία του θώρακος. Το αυτόματο πνευμομεσοθωράκιο είναι συνήθως καλοήθες και τα συμπτώματα υποχωρούν εντός λίγων ημερών. Συνιστάται στον ασθενή η αποφυγή δραστηριοτήτων υψηλού ρίσκου (καταδύσεις, άρση βαρών, κάπνισμα, έλεγχος άσθματος, εμβολιασμός για γρίπη, κοκκύτη).

Βιβλιογραφία

Gerazounis M. Athanassiadi K. Kalatzi N. Moustardas M.: Spontaneous pneumomediastinum: a rare benign enlity. J. Thorac Cardiovasc Sang 2003 Sep; 126(3):774-6.
Chiang K.H. Chouas: Images in clinical medicine. Pneumomediastinum N. Engl J. Med 2006 Mar 16; 354(1):1177.